ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΣΜΩΝ ΠΩΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΝΑ ΓΙΝΩΝΤΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΩΦΕΛΙΜΟΣ. ΚΕΦ. ΙΣΤ'

Τρεις τρόποι είναι οπού κεντρίζουνται όλα τα δένδρα και ημερώνουνται· ο πρώτος καθολικά λέγεται εγκεντρισμός, ο δεύτερος εμφυλλισμός και ο τρίτος ενοφθαλμισμός. Όσα δένδρα λοιπόν έχουσι την φλούδα παχέαν και ζουμερήν, ωσάν η συκία, κερασία και μερικές ελαίες, αυτά εις την φλούδα κεντρώνουνται, αμή θέλουν επιδέξια, ήγουν πρότερον έχε ένα ξύλον πελεκημένον, ωσάν παλούκι μικρόν, από δυνατόν ξύλον και αυτό βάνε εις την φλούδα από ολίγον εις ολίγον με πολλήν επιμέλειαν να μη σχισθή. Έπειτα έχεις το κέντρι έτοιμον και, ως εβγάλης το ξύλον, βάνεις το κέντρι και ούτος ο τρόπος λέγεται εμφυλλισμός. Τα δε δένδρα, οπού δεν έχουσι εις την φλούδα υγρότητα, αλλά είναι λεπτή και άνυδρος, ωσάν η κιτρία, το κλήμα και άλλα όμοια, αυτά σχίζε εις το ξύλον και βάλε το φυτόν. Αυτός ο τρόπος λέγεται εγκεντρισμός. Το δε φυτόν, ήγουν το κέντρι, οπού θέλεις να βάλης, έπαιρνε από δένδρον καλόν και πολύκαρπον. Και κόπτε το ίσον από το βόρειον μέρος του δένδρου να έχη απαλά ομμάτια και τρεις κορυφάς ή δύο το ολιγότερον και ας είναι χοντρόν ως το μικρόν σου δάκτυλον και δίχρονον, ότι εάν είναι μονόχρονον, γίνεται ογλήγορα, αμή δεν καρπίζει. A7r Και έχε το καλά πελεκημένον με κοπτερόν μαχαίριον εις το κάτω μέρος από την μίαν μερέαν λεπτά, ως τον κάλαμον οπού γράφομεν. Και φυλάγου να μη βλαβή η ψύχα. Και βάλε το ίσια την φλούδα προς την φλούδα και το ξύλον προς το ξύλον. Και ας είναι το κόψιμον του φυτού ίσα με το σχίσμα, ήγουν όσον να είναι δύο δάκτυλα. Και αφού το κεντρώσης μη κόψης πλέον από το δένδρον τίποτας, μόνον σκέπασέ το καλά εις το κόψιμον με άσπρον πηλόν να μη σκάση. Ου μόνον δε τα άγρια και μεγάλα δένδρα κεντρώνουσιν, αλλά και εις τα ήμερα φυτά και γίνουνται χοντρότερα και καλύτερα. Γίνωσκε δε ακριβώς και τούτο ως πάντων αναγκαιότερον, ότι δεν προκόπτουσι τα κέντρια να τα βάλης την ώραν οπού τα κόψης από το δένδρον, αλλά πρότερον ημέρας δέκα τα κόψε εις τας δεκάξι του φεγγαρίου και ας είναι σφαλισμένα των φυτών τα ομμάτια δια να βλαστήσουν S. 148 ογλήγορα. Και όταν τα κόψης από το δένδρον, βάλε τα εις ένα σταμνί ή άλλον αγγείον πήλινον να μη έχη νερόν, μόνο σκέπασέ το καλά να μη ξεθυμαίνουν και εις τας κς' ή κζ' του φεγγαρίου τότε τα κέντρισε να γένουν περισσά τα δένδρη κάρπιμα. Ότι οι πατέρες του Αγίου Όρους με την πολλήν τους πράξιν αυτό εκατάλαβαν και με εβεβαίωσαν, ότι όσα δένδρη φυτευθούσιν ή κεντρισθούσιν εις τας κζ' της σελήνης γίνουνται καταπολλά κάρπιμα. Η δε αιτία οπού είπαμεν να Α7ν μη κεντρι σθούν ευθύς οπού τα κόψης από το δένδρον είναι αυτή· αφού σχίσης την φλούδα ή το ξύλον και βάλης το κέντρι, στεγνώνει καμπόσον, όταν είναι έγκαιρον και γίνεται ολίγη αραίωσις και κούφωμα ανάμεσον των δύο και εισερχόμενος ο αέρας εις τον άδειον τόπον δεν τα αφήνει να σμίξουν εύκολα. Αμή όταν είναι τα φυτά κομμένα πρωτύτερα, ως άνωθεν είπομεν, στεγνώνουσι καμπόσον, όσον έμελλε να πάθουν μετά το κέντρισμα, και τότε δεν βλάπτονται, αλλά προκύπτουν αναμφιβόλως και ασφαλέστατα. Αμή όταν είναι βορέας, μη κεντρώσης, αλλά όταν φυσά ο νότος. Εις μεν το κέντρωμα του ξύλου ωφελά η βροχή, αμή εις την φλούδα κάμνει ζημίαν. Ο δε καιρός του κεντρισμού είναι από τας ιε' του Μαρτίου έως τας ιε' του Ιουνίου. Και πάλιν όχι ίσια εις όλους τους χρόνους και τόπους, αλλά κατά τον καιρόν και την χώραν οπού ευρίσκεσαι, ότι άλλον χρόνον είναι ο καιρός πρώϊμος και άλλον όψιμος και εις άλλας χώρας είναι καύσις πολλή και πρέπει να κεντρίσης πρωτύτερα, όταν δακρύζη το κλήμα και τα άλλα φυτά, και εις άλλους τόπους πάλι ψυχρούς, εάν αργήσης, δεν βλάπτει τίποτας. Εάν δε τύχη και θέλεις να φέρης τα φυτά από μακρύν τόπον, βάλε τα εις αγγείον εμπηγμένα εις τον πηλόν και χρίσε το από πάνω καλά να μη ξεθυμάνουσιν.