ΠΡΟΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΣΩΜΑΤΟΣ. ΚΕΦ. ΝΕ'

Η σύστασις και διατήρησις της ανθρωπινής ουσίας γίνεται από τα τέσσερα ταύτα· υγρόν, θερμόν, ψυχρόν και ξηρόν, ήτοι από τα δ' στοιχεία. Αμή το αρχαιότερον και S. 173 αναγκαιότερον είναι το θερμόν, το οποίον οι ιατροί ονομάζουσι καλόρ νατουράλε, τουτέστιν θέρμην έμφυτον. Το δεύτερον χρειαζόμενον είναι το υγρόν, οπού λέγουσιν ουμόρ ραντικάλε και ουμιντιτά νατουράλε, ήγουν φυσικήν υγρότητα, και με ταύτα τα δύο διαφυλάττεται εις την ζωήν ετούτην ο άνθρωπος και, καθώς ο λύχνος άπτει με το πυρ και το ελαίον και, όταν λείψη ένα από αυτά τα δύο, σβέννυται, ούτω και ο άνθρωπος, όταν του λείψη η θέρμη ή η υγρότης, αποθαίνει. Το ξηρόν και ψυχρόν υποτάσσονται εις τα άλλα δύο. Όλα λοιπόν τα πράγματα οπού τρώγομεν μετέχουσιν απ’ αυτά τα τέσσερα, επειδή από τα δ' στοιχεία γίνονται καθώς και ημείς. Δια τούτο κάμνει χρεία, όστις ορέγεται να ζήση πολύν καιρόν, να εγνωρίζη όλα όσα τρώγουνται ποία είναι θερμά και ποία ψυχρά και υγρά δια να κυβερνάται με γνώσιν να μην αποθάνη προ καιρού δια την αταξίαν του, καθώς πολλοί το έπαθον και ετελεύτησαν δια την αγνωσίαν τους άωρα. Δια D4r τούτο σας γράφω εδώ παρεμπρός τινάς νουθεσίας και παραγγέλματα καταπολλά χρειαζόμενα να ηξεύρετε πως να διάγετε εις όλας τας εργασίας σας και εξόχως εις την ζωοτροφίαν. Και σας αποδείχνω ένα καθένα όλα τα βρώσιμα κρέατα, λέγω, καρπούς και χορτάρια ποία είναι βλαβερά να τα φεύγετε και ποία ωφέλιμα και ποταπήν φύσιν έχουσι, θερμήν ή ψυχράν, και ποία είναι τα κακοχώνευτα να φυλάγεσθε, διατί ο στόμαχος είναι ωσάν ένα τσουκάλι και βράζουσιν όλα τα φαγητά με την έμφυτον θέρμην και όσα είναι καλά χωνεύουσιν ογλήγορα και δίδουσιν ουσίαν υγιή και άβλαβον, όσα δε πάλιν είναι άτυχα, γεννούσι βλάβην πολλήν, χολήν, φλέγματα, κακόν αίμα και άλλα διάφορα. Αμή τα βλαβερώτερα είναι τα ψυχρά εις τον αχαμνόν στόμαχον, διατί αφανίζουσιν ολίγον κατ' ολίγον την έμφυτον θέρμην και ψυχραίνει καθ' εκάστην η φύσις, έως ου εσβήνει τελείως η θέρμη και τότε αποθαίνει ο άνθρωπος. Δια τούτο πρέπει να προσέχη πας ένας επιμελώς, εάν αγαπά την υγείαν του, και ας αναγνώθη ταύτην την βίβλον πολλάκις να εγνωρίζη όσα τον βλάπτουσι να φυλάγεται, τα οποία είναι εβγαλμένα από τους σοφωτέρους ιατρούς οπού εις όλον τον κόσμον επρόκοψαν. Λοιπόν προσέχετε με ακρίβείαν.