ΠΕΡΙ ΟΙΝΟΥ ΚΑΙ ΠΟΜΑΤΟΣ. ΚΕΦ. Ξ'

Το ποτόν είναι πολλά χρειαζόμενον εις την υγείαν σου, άνθρωπε, διατί ποτίζει το σώμα σου έσωθεν και γεμώνει τους τόπους με την υγρότητα και ανακατώνεται με τα φαγητά και χωνεύουσιν εύκολα και ούτως τα μετατρέπει εις την ουσίαν του σώματος και, όταν δεν πίης κρασί ή νερόν ή άλλο ποτόν, δεν ημπορεί το φαγί να χωνεύση και αιτιά μεγάλην ασθένειαν. Όθεν ο σοφός Πλάτων είπεν ότι, καθώς απαλαίνει με το πυρ ο σίδηρος, ούτω και το σώμα του γέροντος απαλαίνει με τον οίνον και αφανίζει την εναντίαν ξηρότητα. Πρέπει γούν να τον πίνης σύμμετρα, ότι καθώς βλάπτει η τούτου τελεία στέρησις, ούτω και η περισσά του χρήσις και πόσις σου δίδει πολλήν ζημίαν και κάκωσιν, διατί πνίγει την έμφυτον θέρμην, βλάπτει τον ομυαλόν και όλα τα νεύρα και ούτως S. 183 E4r έρχουνται διάφοραι ασθένειαι παραλυσία, αποπληξία, σπάσματα και τρομάρα των μελών και άλλα πάθη διάφορα, ότι το κρασί εισέ μερικούς ανθρώπους μετατρέπεται εις το στομάχι τους και γίνεται χολή και εις άλλους ξύδι. Ο μεθυσμένος είναι ωσάν ένα καράβι χωρίς τιμόνι εις το μέσον του πελάγου και κινδυνεύει ψυχή τε και σώματι. Ο Πλάτων έκαμε νόμον να μη πίνουσι κρασί oι κριταί δια να κρίνουσι φρόνιμα, αι γυναίκες δια να φυλάγουν σωφροσύνην, ότι όσες αγαπούσι τον οίνον εύκολα προδίδουσι την τιμήν τους, και οι νέοι όλοι ομοίως να μη τον πίνουν έως να φθάσουν χρόνων τριάκοντα, διατί έχουσι πολλήν θέρμην της φύσεως. Οι γέροντες ας το πίνουσι σύμμετρα, αμή, όταν είναι δυνατό, ας βάνουν το τρίτον νερόν. Μάλιστα εις τα κρασά της Κρήτης, Κύπρου, Χίου και άλλα παρόμοια, οπού έχουν πολλήν αψάδα και, όταν το πίνη τις άδολον, βλάπτει την κεφαλήν και τα νεύρα, αμή ετούτα της Ιταλίας δεν βλάπτουσιν. Μετά το γεύμα ή δείπνον, ήγουν αφού αποφάγης και σηκωθής από την τράπεζαν, μη τολμήσης να πίης ούτε κρασίν, ουδέ νερόν, έως να περάσουν τρεις ώρες και περισσότερον, ότι εμποδίζει τα φαγητά και δεν τα αφήνει να μετατραπούσιν εις δύναμιν του σώματος. Και το μεν ύδωρ εμποδίζει την χώνευσιν με την πολλήν του ψυχρότητα και το κρασί πάλι δεν αφήνει το Ε4ν φαγητό να εγγίξη του στομάχου την υπόστασιν. Εξόχως δε την νύκτα, όταν εξυπνήσης, μη τολμήσης να πίης καθώς το κάμνουν τινές άφρονες, αλλά υπόμεινε την δίψαν. Ει δε και έφαγες αλμυρά πράγματα και δεν υποφέρεις την δίψαν, πίε καμπόσον με αγγείον στενόστομον δια να το πάρης ολίγον κατ' ολίγον να μη σε βλάψη. Ομοίως και όταν είσαι ιδρωμένος ή κουρασμένος και λαχανιασμένος, βρέξε πρώτον το πρόσωπον να καταψυχίσης και το στήθος σου και, όταν περάση καμπόση ώρα, πίε ολίγον, αμή αν δεν πίης ολότελα, κάμνεις φρονιμότερα. Όταν φάγης σκόρδον ή κρομμύδι ή άλλο φαγί τούτων όμοιον, μη πίης κρασίν, ότι βάνεις πυρ εις το πυρ και καίει σε, αλλά πρώτον φάγε άλλο τίποτας καλό και τότε πίε. Περί δε της του οίνου ποιότητος, ήγουν ποίον είναι κάλλιον, ο Γαληνός λέγει ότι το νέον κρασί πρήσκει και το παλαιόν ανεβαίνει εις την κεφαλήν και βλάπτει τα νεύρα με την πολλήν του θερμότητα, αμή το μεσιακόν είναι καλύτερον. Και διάλεγε το άσπρο ή ξανθόν να είναι καθαρόν S. 184 και μυρωδάτο, ότι το άσπρον είναι λεπτόν και ωφέλιμον εις τον στόμαχον, αμή το βαθύ κόκκινον είναι χοντρόν και κακοχώνευτον. Ομοίως και το γλυκόν και ταράσσει τα εντόσθια, πρήσκει το συκώτι και την σπλήναν, δίδει δίψαν πολλήν και γεννά την πέτραν. Έτι δε μετατρέπεται εις χολήν, όθεν οι χολερικοί μη το πίνουσι και μάλιστα το καλοκαίρι, ότι E5r τον χεμώνα δεν βλάπτει εκείνους οπού είναι κακοστόμαχοι και νέοι. Αυξάνει το σπέρμα και παρακινά εις την πορνείαν, αμή βλάπτει τους φλεγματώδεις και γέροντας. Το παλαιόν και γλυκόν κάμνει την πέτραν, αμή ο μούστος δε βλάβει. Όστις είναι αχαμνός και μεθύει με ολίγον οίνον μη τρώγη γλυκά πράγματα, αλλά πικρά, ήγουν νήστις ας φάγη πεντέξι πικραμύγδαλα και ολίγην κράμβην, ήγουν λάχανον κλειστόν, και ύστερα αφού δειπνήση, ας φάγη κανένα κυδώνιον ή άλλην οπώραν στυπτικήν και τότε δεν βλάπτεται. Όταν είναι θολόν το κρασί μη το πίνης. Το μαύρο κρασίν είναι βλαβερώτερον και φεύγε το. Το δε κίτρινο και ευώδη είναι πολλά καλόν. Καθαρίζει τας φλέβας από κακούς χυμούς, δίδει πολλήν δύναμιν, κινεί το ούρος και τον ιδρώτα, είναι αντιφάρμακον και, απλώς ειπείν, δίδει του στομάχου πολλήν θεράπευσιν, όταν το πίνης με ολίγον νερόν και σύμμετρα, αμή να είναι έως ενός χρόνου, ότι, αν είναι δύο χρονών, βλάπτει την κεφαλήν και άλλας ασθενείας αιτιά με την πολλήν του θερμότητα.