ΠΕΡΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΥΔΑΤΩΝ. ΚΕΦ. ΞΑ'

Εις το νερόν δεν ημπορούμεν να δώσωμεν μίαν απόφασιν, διατί ευρίσκονται εις όλον τον κόσμον διάφορα ύδατα καλά και κακά κατά την διάθεσιν του αέρος και τας διαφοράς των τόπων και μετάλλων, όπου εβγαίνουσι πλησίον τους. Λοιπόν Ε5ν ηξεύρετε ότι το νερόν οπού είναι ελαφρότερον εις το ζύγι και ζεσταίνεται ογλήγορα και πάλιν ψυχραίνει πρωτύτερα είναι καλύτερον και χωνεύει χωρίς να βαραίνει τον στόμαχον. Ομοίως και όσες βρύσες τρέχουσι προς την ανατολήν και απλώς όσα νερά είναι τον χειμώνα ζεστά και το θέρος ψυχρά είναι άβλαβα. Τα βρόχινα νερά μερικά μεν είναι βλαβερά και μερικά άβλαβα κατά τους τόπους και στέρνες, S. 185 οπού τα έχουσι, και κατά τους καιρούς, οπού βρέχουσιν, ήγουν, όταν βρέχη το καλοκαίρι χωρίς ταραχήν καιρού, αλλά σιγανά και ήσυχα, εκείνο είναι το εκλεκτότερον νερόν και ευμορφότερον. Όστις έχει στέρνα παστρικήν να το φυλάξη ασύγχυστον από άλλα ύδατα. Αυτό το νερόν επαινούσι πολλά οι ιατροί ως υγιέστατον. Αμή όταν αστράπτη, βροντά και γίνεται εις τον αέρα μεγάλη σύγχυσις, το νερόν εκείνο δεν είναι καλόν ολότελα. Λοιπόν, όσα νερά στερνιατικά είναι από πολλές βροχές και διαφόρους ταραχάς των ανέμων, δεν είναι καλά, διατί πρώτον μεν είναι το νερόν εκείνο από χιόνας και χαλάζιν, το οποίον είναι πολλά βλαβερόν. Δεύτερον δε οπού κείτεται ασάλευτον εις την στέρναν τόσους μήνας και φθείρεται, διατί δεν σαλεύει, αλλά στέκει ακίνητον. Λοιπόν, όσον τύχη να είναι αυτό το νερόν από φουρτούνας και χιόνας και ταραχάς στοιχείων, τοσούτον είναι και βλαβερότερον: μάλιστα, εάν δεν είναι και η στέρνα καλά πλυμένη, αμή έχει Ε6r ακαθαρσίας και γίνεται άνοστον. Φεύγε γουν το βλαβερόν νερόν, άνθρωπε, και μάλιστα εκείνο οπού είναι από χαλάζιν και χιόνας, ότι αυτό εμποδίζει την χώνευσιν, κρατεί το ούρος, βλάπτει το στήθος, τον φλέγμονα και τον στόμαχον και φέρνει και άλλας πολλάς ασθενείας. Η δε αιτία είναι ετούτη, ότι, όταν αυτό το νερόν παγώνη εις τον αέρα, χάνει όλην του την λεπτότητα. Ομοίως και τα νερά των πηγαδίων είναι βλαβερά και κακοχώνευτα, διατί στέκουνται ακίνητα και έχουν ακαθαρσίας έξω να τύχη κανένα πηγάδι, οπού να εβγάνουσι καθ' ώραν από τούτο, τότε ταράσσεται και δεν βλάβει τόσον. Το νερόν οπού είναι εισέ λάκκους και λίμνας είναι τρισχερότερον από όλα και σχεδόν θανάσιμον και μη το πίνη τινάς άβραστον. Των ποταμών άλλων μεν είναι καλόν το νερόν τους και άλλων άτυχον κατά την ποιότητα των πηγών και υδάτων, οπού τρέχουσιν εις ένα ποτάμι, και κατά τες ακαθαρσίες του, καθώς είναι οι ποταμοί οπού περνούσιν από το μέσον μίας μεγάλης χώρας και ρίπτουσι μέσα όλα τα κόπρα και σκύβαλα, από το οποίον νερόν δεν πρέπει να πίνη τινάς, εάν δεν το φυλάξουσι πρότερον εις τα αγγεία να καθαρίση καθώς κάμνουν εις την Ρώμην τα ύδατα του Τιβέριδος και αφού καθαρίση φυλάγεται πολύν καιρόν άβλαβον. Επειδή λοιπόν είναι πολλά χρειαζόμενον το νερόν εις την ζωήν σου, άνθρωπε, πίνε το ευτάκτως και όχι άμετρα, S. 186 Ε6ν ότι, όταν το πίνης υπέρ την χρήσιν βλάπτεσαι, ήγουν να πίης πολύν ή όταν είσαι ιδρωμένος από τον κόπον ή εξυπνήσης από την στρώσιν ή έχης τινά ασθένειαν. Χωρίς δε των άνωθεν εμποδίων πίνε το ύδωρ, όταν διψάς, σύμμετρα, διατί συγκερνά τα φαγητά και εσβήνει την οξύτητα της θέρμης, παύει την δίψαν και αφανίζει τους καπνούς περί την καρδίαν και απλώς καταπολλά βοηθά της φύσεως τον καιρόν του θέρους, διατί η έμφυτος θέρμη, οπού έχομεν εις τον στόμαχον, έχει δύο δυνατούς εχθρούς· την πολλήν ψύχραν, ήτις αντιμάχεται με την θέρμην και σβήνει την, και τον καιρόν του θέρους πάλιν είναι η πολλή καύσις έξωθεν, οπού την διαλύει πολλά. Μάλιστα, όταν είναι ο άνθρωπος θερμής κράσεως ή πολυκοπιάζη και ιδρώνη και τότες έσωθεν αχαμνίζει η έμφυτος θέρμη δι' αυτό κάμνει χρείαν να της δίδωμεν ολίγην άνεσιν με ψυχρόν ύδωρ το οποίον της βοηθά με αντιπερίσπασιν και απολαμβάνει την προτέραν δύναμιν. Γίνωσκε δε και τούτο ότι το νερόν, οπού βράζει τα όσπρια ογλήγορα, είναι καλύτερον από το άλλον, οπού αργεί να τα βράση. Έτι δε κόψε δύο κομμάτια πανί να βαρούν και τα δύο ίσια, βρέξε τα εισέ δύο νερά και βάλε τα να στεγνώσουν καμπόσον εις τον αέρα να μη τα ιδή ο ήλιος και τότε τα ζύγιασε και, όποιον εύρης ελαφρότερον, ήτον το νερόν οπού εβράχη καλύτερον.